Wskazówki przy ograniczeniach
Wskazówki dotyczące pracy z osobami z różnymi ograniczeniami
Nie istnieje jeden „dobry sposób" pracy z osobą starszą, która doświadcza trudności w komunikacji. Istnieje natomiast uważność, elastyczność i gotowość do dostosowania metod do realnych możliwości danej osoby.
Indywidualne podejście jako punkt wyjścia. Każda osoba starsza jest inna – nawet jeśli formalnie ma tę samą diagnozę. Dwie osoby z chorobą Alzheimera czy Parkinsona mogą funkcjonować zupełnie inaczej.
Ogólne zasady pracy z osobą starszą z trudnościami komunikacyjnymi
- Przyjmij postawę wyrozumiałości i spokoju
- Kieruj się empatią i cierpliwością – osoba starsza potrzebuje więcej czasu
- Pokazuj, że zależy Ci na kontakcie
- Słuchaj ze zrozumieniem, nie przerywaj i nie popędzaj
- Zwracaj się ciałem w stronę rozmówcy, utrzymuj kontakt wzrokowy
- Mów wyraźnie i nieco wolniej niż zwykle
- Buduj krótkie, proste zdania
- Daj czas na reakcję i znalezienie słowa
- Parafrazuj wypowiedzi zamiast poprawiać błędy
- Potwierdzaj, że zrozumiałeś – kiwaj głową, przytakuj
Osoby z niedosłuchem
- Dowiedz się, jaki jest stopień niedosłuchu i które ucho słyszy lepiej
- Mów wyraźnie i wolno, ale nigdy nie krzycz
- Odwróć się twarzą do rozmówcy
- Zadbaj o dobre oświetlenie – widoczność twarzy ułatwia rozumienie
- Ogranicz hałas i bodźce rozpraszające
- Wzmacniaj komunikaty gestem lub znakiem
Osoby z chorobami krtani
- Nie wymagaj jednoczesnego mówienia i migania
- Nie zachęcaj do wokalizacji, jeśli jest ona niewskazana lub męcząca
- Uznaj miganie za samodzielny i wystarczający sposób komunikacji
- Zacznij od znaków funkcjonalnych (potrzeby, granice, emocje)
- Dbaj o dobre oświetlenie (kanał wzrokowy)
Osoby z chorobą Alzheimera i innymi otępieniami
- Mów wolniej, używaj prostych słów i zdań
- Daj czas na reakcję i odpowiedź
- Zachęcaj do wypowiadania się
- Akceptuj omówienia i zastępowanie słów
- Nie poprawiaj błędów językowych
- Nie zakładaj, że brak reakcji wynika z niedosłyszenia
- Wprowadzaj znaki migowe jako wsparcie rozumienia
- Opieraj się na powtarzalności i znanych schematach
- Łącz znak z sytuacją („pić" + kubek)
Osoby z chorobą Parkinsona
- Pracuj w spokojnym tempie
- Daj więcej czasu na reakcję i odpowiedź
- Akceptuj cichą, wolną mowę lub jej brak
- Nie poganiaj, nie przerywaj i nie kończ wypowiedzi za chorego
- Pamiętaj, że ograniczona mimika nie oznacza braku emocji
- Wzmacniaj komunikację znakiem
Osoby z ograniczeniami ruchu
U wielu osób starszych występują ograniczenia ruchomości dłoni i palców. Ruchy mogą być wolniejsze, mniej precyzyjne, drżące, wykonywane w mniejszym zakresie. Nie oznacza to jednak, że osoba nie może korzystać z MIG-GIM.
- Nie wymagaj „ładnych" ani „prawidłowych" znaków
- Nie poprawiaj techniki, jeśli znak jest zrozumiały
- Akceptuj wykonanie z mniejszym zakresem ruchu, wolniejszym tempem, jedną ręką
- Pozwól wykonywać znak w najwygodniejszym zakresie
- Wprowadź prostszą formę znaku, jeśli jego wykonanie jest za trudne
- Ustal z otoczeniem „osobistą wersję" znaków tej osoby
- Nie porównuj uczestników między sobą
- Rób krótkie sesje, z przerwami
- Reaguj na ból i zmęczenie dłoni
- Wzmacniaj każdy wysiłek – chwal za próbę, nie efekt